YZSTM EDİTORYAL / Yapay Zekâ Görünürlüğü
Yapay Zekâ Firmanız Hakkında Hangi Kaynaklara Güveniyor?
Firmanız kendisini bir türlü anlatıyor, yıllar önce açılmış bir rehber başka türlü. Müşteri yapay zekâya sorduğunda hangisi karşısına çıkıyor?

Yaygın bir yanılgı var: Firmanızın adı ne kadar çok yerde geçerse, yapay zekâ size o kadar güvenir. Oysa kaynakların sayısı, ne anlattıklarını söylemez. Kendi siteniz, resmî kayıt, sektörel haber, fuar kataloğu, müşteri yorumu ve eski bir rehber kaydı aynı cevabın malzemesi olabilir. Yapay zekânın hangisine ne kadar güvendiğini dışarıdan kesin olarak bilemeyiz. Ama her kaynak türünün neyi doğrulayıp neyi doğrulamadığını bilebiliriz.
Her kaynak neyi doğrular, neyi doğrulamaz?
- Kendi siteniz. Doğrular: ne iş yaptığınızı, ürünlerinizi, telefon ve şehir bilgisini. Doğrulamaz: “sektörün en güvenilir firması” gibi övgüleri.
- Resmî kayıt (MERSİS). Doğrular: şirketin kayıtlı olduğunu, resmî unvanı ve tescil işlemlerini. Doğrulamaz: teslimatların zamanında olduğunu, müşterilerin memnun kaldığını.
- Sektörel haber. Doğrular: belirli bir yatırımın ya da işin yapıldığını. Doğrulamaz: haberin bağımsız mı, ücretli tanıtım mı olduğunu.
- Fuar kataloğu, ödül, sertifika. Doğrular: gerçek bir katılımı ya da belgelenen belirli bir konuyu. Doğrulamaz: sektörün en iyi firması seçildiğinizi.
- Müşteri yorumu. Doğrular: başka birinin yaşadığı gerçek bir deneyimi. Doğrulamaz: bugünkü hizmetin tamamını.
- Eski rehber ya da haber. Doğrular: şirketin geçmişteki hâlini. Doğrulamaz: bugünkü adresi, adı ve işi.
Hangi kaynağın işe yaradığı, müşterinin sorusuna bağlıdır. “Bu firma ne iş yapıyor?” diyen kişi faaliyet alanını öğrenmek ister. “Bu firmayla çalışılır mı?” diyen ise güvenilirlik ve geçmiş iş hakkında kanaat arar. Ne yaptığınıza dair doğru bilgi, işinizi iyi yaptığınızın bağımsız kanıtı sayılmaz. Esnafın dilinde bu ayrım nettir: Birine dükkânın adresini vermek başka, oradan gönül rahatlığıyla alışveriş edebileceğini söylemek başka.
Kaynak türleri hakkında elimizdeki veriler
İşletmenin kendi ağzından verdiği bilgi küçümsenmemeli. Bir üretici sitesine makinelerini, ürünlerini ve hizmet verdiği sektörleri koyar. Bu bilgiler güncelse alıcının firmayı tanıması kolaylaşabilir. Sitenizin yapay zekâya hazırlığını ve teknik eksiklerini Yapay Zekalar Sizi Tanıyor mu? sitesindeki ücretsiz taramayla görebilirsiniz. Yapay zekâ cevaplarının hangi sayfaları kaynak gösterdiği de ölçülebiliyor; BrightLocal’ın Eylül 2026’da yayımladığı yerel arama araştırması bu soruyu işletme siteleri açısından inceliyor. Kaynak: BrightLocal yerel görünürlük araştırması.
Resmî kayıt tarafında Türkiye’deki dayanaklardan biri Merkezi Sicil Kayıt Sistemi, yani MERSİS’tir. Ticaret Bakanlığı, sistemin şirket ve ticari işletmelerin kayıt, değişiklik ve terkin işlemlerini elektronik ortamda yürütmek ve saklamak için kullanıldığını açıklıyor. Kaynak: MERSİS tanıtım sayfası. “Bu şirket var mı?” sorusuyla “Bu işi ona vereyim mi?” sorusu farklı kanıt ister. Resmî kaydın varlığı, her yapay zekâ hizmetinin ona her soruda eriştiğini de göstermez. Cevapta MERSİS bağlantısı yoksa sistemin o kaydı hiç bilmediğini kesin olarak söyleyemeyiz.
Haberlerde bu ayrımı yapmak yeni müşteri için kolay değildir. “Hakkında çok haber var” duyunca bağımsız kuruluşların firmayı denetlediğini sanabilir. Oysa bazı içerikler şirketin basın bülteninden alınmış olabilir. Öte yandan yerel gazetedeki tek bir doğru haber, belirli bir yatırımı on tane genel tanıtım yazısından daha açık gösterebilir.
Yorumlarda müşteri gerçekten kaynağa bakıyor olabilir. BrightLocal’ın Mart 2026 araştırmasında, yerel işletme önerisi için yapay zekâ kullandığını söyleyen 455 ABD’li katılımcının %88’i, karşılarına çıkan yorumların gerçekliğini veya kaynaklarını kontrol ettiğini belirtti. Bu oran Türkiye’deki tüketicileri ölçmüyor. Araştırmanın tamamındaki 1.002 katılımcının değil, yapay zekâ kullanan alt grubun sonucu. Anket satış kaydı da tutmuyor. Kaynak: BrightLocal yorum güveni araştırması. Yorumun kendi sınırı da var: Sahte ya da teşvikle yazılmış yorumlar bulunabilir. Tek bir kızgın mesajdan bütün işletmeyi kötü saymak yanlıştır. Çok sayıda yıldızdan her işin kusursuz yürüyeceği sonucuna varmak da öyle.
Eski bilgi bazen yeni bilgiden uzun yaşar
Taşınan bir işletmenin önceki numarası eski rehberlerde kalabilir. Limited şirkete dönüşen bir atölye, yıllar önceki haberde eski adıyla durabilir. Fabrika yeni ürünlere geçse de eski kataloglar dolaşmaya devam edebilir. Geçmiş bilgi yanlış olmak zorunda değil. Yanlış olan, geçmişi bugünün gerçeği gibi sunmaktır.
Eski ve yeni bilgiler internette birlikte duruyorsa, müşterinin önüne hangisinin çıkacağını önceden bilemeyiz. Kaynak gösterilmeyen bir cümlenin hangi eski kayıttan geldiğini dışarıdan kesinleştirmek de çoğu durumda mümkün olmaz. Şirket dışarıda hâlâ eski adıyla tanınıyorsa ve bu gerçekten gözlendiyse, somut bir bilgi uyuşmazlığı vardır. Ama kaç sipariş kaybedildiği ayrıca bilinmeden, bu uyuşmazlık gelir kaybı diye gösterilemez.
Bağlantı var diye cümle doğru olmayabilir
Cevabın altında bir haber ya da şirket sitesi görmek insana güven verebilir. Oysa bağlantı, ancak ilgili iddiayı gerçekten destekliyorsa anlamlıdır. Cümlenin konusu başka, bağlantının anlattığı başka olabilir. Alıcı tıklamadan bu ayrımı fark etmeyebilir.
Bu uyumsuzluk haber kaynaklarında da ölçüldü: Haberi ve doğru bağlantıyı bulma testinde yapay zekâlı arama hizmetleri soruların çoğunda yanlış cevap verdi. Araştırmanın ayrıntısını Yapay Zekâ Firmanızı Doğru Tanıyor mu? yazısında anlattık. Kaynak: Tow Center araştırması.
İlk sürümü Mayıs 2026’da yayımlanan bir akademik çalışma da Google’ın yapay zekâ özetlerini inceledi. Güncel arXiv kaydına göre çalışma IMC 2026 konferansına kabul edildi. Araştırmacılar 55.393 arama yaptı. Çıkan özetlerden ayrıştırılan 98.020 iddianın %11’inin, gösterilen kaynak sayfalarca desteklenmediği raporlandı. Bu oran işletmelerin yanlış tanıtılma oranı değil; incelenen cevaplardaki kaynak ile iddia uyumunun sonucu. Kaynak: arXiv kaydı.
Kaynak göstermekle kaynağı doğru aktarmak ayrı becerilerdir. Doğruluğun önemli olduğu bir bilgide, bağlantının nerede durduğuna değil, gerçekte neyi anlattığına bakmak gerekir.
Kaynak olmak ile önerilmek ayrı şeyler
Bir cevap sitenize bağlantı verip başka firmaları önerebilir. Örneğin ürün türleriyle ilgili genel bir soruda sizin açıklamanız bilgi kaynağıdır. Müşteriyle çalışabilecek firmalar ise başka bir cümlede sayılmıştır. Bu değerli bir görünürlüktür, ama tavsiye edildiğinizin belgesi değildir.
Microsoft’un Bing Web Yöneticisi Araçları’nda AI Performance adlı bir rapor var. Rapor, desteklenen yapay zekâ cevaplarında hangi sayfaların kaynak gösterildiğini izlemeye yardım ediyor. Raporun adında “performans” geçse de Microsoft, yardım sayfasında bu sayıların sıralama, otorite, performans ya da önem ölçüsü olmadığını yazıyor. Rapor yalnız hangi içeriğinizin kaynak gösterildiğini gösteriyor. Veriler özet düzeyinde; tek tek yapay zekâ cevaplarını göstermiyor. Kaynak: Microsoft yardım sayfası. Ekim 2026’da deneme sürümü olarak eklenen bir özellik, sitenin kaynak gösterildiği konuları daha geniş başlıklar altında topluyor. Orada bir konunun görünmesi, o konuda bütün müşterilerin sizi seçtiğini anlatmıyor. Kaynak: Bing Webmaster blogu.
Rakibin adını üç farklı sektörel yayında görmek de telaş yaratabilir. Belki rakip yeni tesis açmıştır, belki fuar katılımcısıdır. Belki de aynı tanıtım yazısı farklı sayfalarda tekrar yayımlanmıştır. Başka yerde adın geçmesi, yapay zekânın o firmayı mutlaka önereceği anlamına gelmez. Kaynak sayısının artması telefonun çaldığını da kanıtlamaz; ticari yarar ancak gerçek temaslarla birlikte okunur.
Size gösterilen kaynakları nasıl okursunuz?
İşletme kendi yayımladığı bilgi üzerinde söz sahibidir. Başkalarının geçmişte yayımladığı her sayfayı aynı kolaylıkla değiştiremez. Bağımsız haber, müşteri yorumu, kamusal kayıt ve ticari rehber farklı kurallara bağlıdır. Ama görüneni düzenli biçimde kontrol edebilirsiniz:
- İki soruyu ayrı sorun. Yapay zekâya firmanızın ne iş yaptığını ve onunla çalışılıp çalışılmayacağını ayrı ayrı sorun. Cevabı ve gösterilen bağlantıları not edin.
- Her bağlantıyı açın. Bağlantının gittiği sayfada o cümle gerçekten yazıyor mu, bakın.
- Kaynağın türünü yazın. Her bağlantının yukarıdaki listede hangi türe girdiğini not edin. Cevaptaki cümle, o türün doğrulayabildiği bir şey mi?
- Eskiyi ayırın. Eski adres, eski unvan, eski telefon ya da artık yapmadığınız bir iş taşıyan kaynakları ayrıca listeleyin. Kendi sitenizde geçmişi silmeniz gerekmez; onu geçmiş olarak anlatın, bugünün bilgisiyle karıştırmayın.
- Değiştiremediğinizi kaydedin. Eski rehber, haber ya da yorum sizin elinizde değilse, hangi bilgiyi taşıdığını ve nerede durduğunu yazın. Neyin nereden geldiği belli değilse onu da belirsiz diye not edin.
Yapay zekânın firmanız hakkındaki cevabını açın ve altındaki her bağlantının yanına, yukarıdaki listeden kaynak türünü yazın.
İlgili yazılar
- Yapay Zekâ Firmanızı Doğru Tanıyor mu?
- Web Siteniz Açılıyor; Yapay Zekâ Firmanızı Anlıyor mu?
- Adınızın Geçmesi Gerçekten Önerildiğiniz Anlamına mı Gelir?
- Yapay Zekâ Görünürlük Ajansı ve GEO Hizmetleri
Kaynaklar ve ileri okuma
Korkut Doğan
Korkut Doğan, 30 yılı aşkın süredir ürün ve yemek fotoğrafçısı; yapayzekalarsizitaniyormu.com'un kurucusu. Burada yazdıklarını önce kendi sitelerinde ölçer ve uygular.


