YZSTM EDİTORYAL / Yapay Zekâ Görünürlüğü

Yapay Zekâ Firmanızı Doğru Tanıyor mu?

Otuz yılda kurulan bir işletmenin yanlış anlatılması için bazen tek bir cümle yetiyor. Peki o cümleyi kim görüyor?

Yapay Zekalar Sizi Tanıyor mu? · Korkut Doğan5 dk okuma
NovaTech adlı örnek firmanın doğru kimlik kartı ile yanlış sektör, yanlış konum ve eksik bilgi kartlarını karşılaştıran temsili görsel.
Firma kimliği, sektör ve konum bilgilerinin karışmasını anlatan temsili görsel. NovaTech örneği ve görseldeki yüzde gerçek müşteri veya ölçüm sonucu değildir.

Yapay zekâ cevabında bir firma hakkında görülebilecek yanlışlar birkaç türe ayrılır:

  • Eski bilgi: taşınmadan önceki adres, artık kullanılmayan telefon, bugün verilmeyen bir hizmet.
  • Yanlış faaliyet: bugün üretim yapan bir firmanın hâlâ “aracı firma” diye anlatılması ya da yalnız ürün satan bir şirkete bakım ve onarım hizmeti yakıştırılması.
  • Karışan kimlik: adı benzeyen başka bir şirketin ürünlerinin, geçmişinin veya iletişim bilgisinin sizinmiş gibi aktarılması.
  • Ad karmaşası: tabeladaki marka, ticaret sicilindeki unvan ve geçmişte kullanılan ad arasındaki bağın kopması.

Adınızın bir cevapta geçmesi, bu türlerden hiçbirinin yaşanmadığını göstermez. Tabelanın fotoğrafında adınızın yazması telefonun çalıştığını kanıtlamaz. Cevapta anılmanız da hizmetlerinizin doğru bilindiğini kanıtlamaz. Konunun temel çerçevesi için Yapay Zekâ Bir Firmayı Nasıl Tanır ve Önerir? ana rehberine bakabilirsiniz.

Beş bilgilik doğru-yanlış kontrolü

Kontrol için bir cevap ve kendi güncel bilgileriniz yeter. Firmanızı ilk kez araştıran birinin sorabileceği bir soruyu yapay zekâ hizmetine yazın; soru bulmakta zorlanırsanız Yapay Zekalar Sizi Tanıyor mu? ücretsiz kontrolü sitenize göre müşteri soruları da hazırlar. Cevabı kaydedin ve aşağıdaki beş satırı tek tek işaretleyin: doğru, yanlış ya da cevapta yok.

  • İşletme adı. Cevaptaki ad sizin markanız mı, resmî unvanınız mı, yoksa adı size yakın başka bir firma mı? Markayla unvan arasındaki fark kendi içinde hata sayılmaz. Sorun, adın başka bir şirkete bağlanmasıdır.
  • Faaliyet. Bugün yaptığınız iş mi anlatılıyor, yıllar önceki mi? Toptan satıştan üretime geçtiyseniz ya da bakım hizmeti vermiyorsanız, cevabın bunu doğru söyleyip söylemediğine bakın.
  • Telefon. Yazılan numara bugün açılan hat mı? Artık kullanmadığınız bir numara cevapta duruyorsa not edin.
  • Adres. Cevap eski tesisi mi gösteriyor? Müşterinin size gelmesi gereken işlerde bu satır ağırdır.
  • Hizmet bölgesi. Eskiden tek mahalleye çalışırken bugün çevre ilçelere de gidiyorsanız, cevap bunu bugünkü hâliyle mi anlatıyor?

Yanlış işaretlenen satır, düzeltme işinin başladığı yerdir. Cevapta hiç geçmeyen bilgi ise ayrı bir durumdur: yanlış bilgiyi değil, eksik bilgiyi gösterir. Cevaplar kullanılan hizmete, sorunun biçimine ve zamana göre değişebilir. Bu yüzden her kaydın yanına tarihi ve hizmetin adını yazın. Bir kişinin gördüğü yanlış, bütün alıcıların aynı cevabı aldığını kanıtlamaz.

Emin görünen cevap da yanlış olabilir

İnsan bilmediği konuda bazen “Emin değilim” der. Yapay zekâ bu sınırı her cevapta açıkça belirtmeyebilir. OpenAI’ın yardım sayfası, ChatGPT’nin yanlışken de emin görünebileceğini yazıyor. Aynı sayfa önemli bilgilerin güvenilir kaynaklardan doğrulanmasını öneriyor. Kaynak: OpenAI yardım sayfası.

Columbia Üniversitesi Tow Center araştırmacıları, 6 Mart 2025’te yayımlanan çalışmada sekiz yapay zekâ destekli arama aracına toplam 1.600 soru yöneltti. Görev, gerçek haberlerden alınmış bir pasajın haberini, yayımlandığı kuruluşu ve bağlantısını bulmaktı. Araçlar soruların %60’tan fazlasında yanlış cevap verdi. Araştırmacılar yanlış cevapların yüksek bir güven tonuyla verildiğini de kaydetti. Kaynak: CJR, Tow Center çalışması.

Bu test işletmelerin adresini ya da hizmetini ölçmedi. “Firmaların %60’ı yapay zekâda yanlış tanıtılıyor” demek bu yüzden yanlış olur. Gösterdiği şey daha dar: bu araçlar kaynak bulup aktarırken yanılabiliyor. Cevapta bir kaynak bağlantısı varsa açın. Bilginin orada gerçekten yazıp yazmadığına ve doğru işletmeye ait olup olmadığına bakın.

Benzer ad, farklı şirket

Aynı soyadını kullanan ayrı işletmeler, başka şehirde aynı sözcüğü markasına taşıyan şirketler, yıllar içinde unvanını değiştiren kuruluşlar olabilir. Yapay zekâ kimi cevaplarda bu farkı yeterince ayıramayabilir.

Varsayımsal bir örnek: İzmir’deki bir makine atölyesiyle başka şehirdeki bir satış firmasının adları birbirine yakın olsun. Alıcı atölyenin üretim kabiliyetini sorarken karşısına öbür firmanın ürün grupları çıkarsa, okuduğu bilgi doğru şirkete ait değildir. Bu örnek gerçek bir şirkete ilişkin tespit değildir.

Tabeladaki kısa marka ile ticaret sicilindeki uzun unvanın farklı olması ise olağandır. “Hangi şirket?” sorusunda resmî dayanak, Ticaret Bakanlığı’nın Merkezi Sicil Kayıt Sistemi’ndeki (MERSİS) kayıttır. Kaynak: Ticaret Bakanlığı sicil sayfası.

Kontrolde bakılacak şey, adların farklı olup olmadığı değildir. Cevaptaki adın gerçekten sizin şirketinize bağlanıp bağlanmadığıdır. Bağ görülmeden “başka firmayla karıştırıldık” hükmü de kurulmaz.

Yanlışın kaynağı dışarıda olabilir

Yanlışın hepsi cevabı yazan hizmetten çıkmayabilir. İnternette gerçekten eski bir adres durabilir. Bir sektörel rehber yıllar önceki hizmeti gösterebilir. Firma da kendi sayfalarında farklı adlar kullanıyor olabilir. Eski kayıt, benzer isim ve doğrudan cevap hatası ayrı durumlardır. Kimi cevapta hatanın kaynağı hiç bulunamayabilir; bilinmeyene kesin neden atamak sorunu anlamayı zorlaştırır.

Google’ın arama belgeleri, ana sayfaya eklenen kuruluş bilgilerinin Google’ın kuruluşunuzu daha iyi anlamasına ve arama sonuçlarında diğerlerinden ayırt etmesine yardımcı olabileceğini yazıyor. Ad, varsa farklı kullanılan ad, adres ve telefon, önerilen bilgiler arasında. Bu açıklama Google Arama içindir ve önerilme sözü vermez. Yine de kimlik bilgilerinin tutarlı olmasının neden önemsendiğini gösterir. Kaynak: Google, kuruluş verisi belgesi.

Hangi kaynağın neyi doğrulayıp neyi doğrulamadığını Yapay Zekâ Firmanız Hakkında Hangi Kaynaklara Güveniyor? yazısında ele alıyoruz. Sitenin açılmasıyla firmanın doğru anlaşılması arasındaki farkı ise Web Siteniz Açılıyor; Yapay Zekâ Firmanızı Anlıyor mu? yazısında inceliyoruz. Firmanın kendi yayınlarında düzeltilebilen bilgi eksiklerini belirlemek, düzenlemek ve takip etmek işletme bilgilerinin tutarlılığına yönelik çalışmalarımızın bir parçasıdır.

Yanlış bilginin alıcıya etkisi ne kadar biliniyor?

BrightLocal’ın Ekim 2023’te yayımladığı Local Business Discovery & Trust Report anketinde ABD’li tüketicilerin %62’si, internette yanlış işletme bilgisiyle karşılaşırsa o işletmeyi kullanmaktan kaçınabileceğini söyledi. Yanlış adresle karşılaşma durumunda katılımcıların %36’sı işletmeyi arayıp adresi doğrulayacağını, %28’i ise başka bir işletme arayacağını belirtti. Kaynak: BrightLocal güven raporu.

BrightLocal’ın 2025 tarihli tüketici arama davranışı araştırmasında ise katılımcıların %85’i, yerel işletme araştırırken iletişim bilgisi ve çalışma saatlerinin bulunmasını önemli bir etken saydı. Kaynak: BrightLocal arama davranışı raporu.

Bu oranların sınırı belli. İkisi de ABD’de yaşayan katılımcıların beyanıdır. Yapay zekâ cevaplarını, Türk alıcılarını ya da gerçek satış kayıtlarını ölçmez. Yanlış bilgiyle karşılaşan herkes aynı tepkiyi vermez: bazısı arayıp sorar, bazısı başka firmaya bakar. Yanlış bir telefonun bir rakibe iş kazandırıp kazandırmadığı, yalnız numarayı görerek öğrenilemez. Söylenebilecek olan şu: doğru iletişim bilgisi alıcı için temel bir ihtiyaçtır.

Hangi satırın daha ağır olduğu da işe göre değişir. Servis bekleyen müşteri için ulaşılamayan telefon, uzun firma geçmişinden daha yakıcıdır. İhracat yapmak isteyen bir üretici için doğru ürün grubuyla anılmak, adresten daha belirleyici olabilir.

Aile şirketlerinde firmanın adı, yılların itibarını da taşır. PwC’nin 2025’te yayımladığı 12. Küresel Aile Şirketleri Araştırması, 1.325 şirket sahibi ve üst düzey yöneticinin yanıtlarına dayanarak itibarı hem korunacak bir miras hem de büyümeye yarayan bir kaldıraç sayıyor. Kaynak: PwC araştırma sayfası.

Yanlış satırı kendi sitenizde arayın

Aldığınız cevabı beş satırlık listeyle işaretleyin. Yanlış çıkan satırın bilgisini önce kendi sitenizde arayın; eski adres ya da kullanılmayan telefon orada da duruyorsa düzeltmeye oradan başlayın.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. BrightLocal, 2023
  2. OpenAI, ChatGPT doğruyu söyler mi?
  3. Columbia Journalism Review, 6 Mart 2025
  4. T.C. Ticaret Bakanlığı, MERSİS
  5. PwC Türkiye, 2025
  6. BrightLocal, 2025
  7. Google Arama Merkezi, Kuruluş bilgileri

Korkut Doğan

Korkut Doğan, 30 yılı aşkın süredir ürün ve yemek fotoğrafçısı; yapayzekalarsizitaniyormu.com'un kurucusu. Burada yazdıklarını önce kendi sitelerinde ölçer ve uygular.

korkutdoganphoto.com