YZSTM EDİTORYAL / Yapay Zekâ Görünürlüğü

ChatGPT, Gemini ve Perplexity Neden Farklı Firmalar Öneriyor?

Birinde sizin şirketiniz, diğerinde rakibiniz çıkıyor. Hangisine inanacaksınız?

Yapay Zekalar Sizi Tanıyor mu? · Korkut Doğan5 dk okuma
İstanbul manzarası üzerinde ChatGPT, Gemini ve Perplexity için farklı işletme listeleri gösteren temsili karşılaştırma görseli.
ChatGPT, Gemini ve Perplexity için farklı işletme listelerini gösteren temsili görsel. Firma adları ve kartlar gerçek platform yanıtı veya doğrulanmış öneri kaydı değildir.

SparkToro’nun Ocak 2026’da yayımladığı araştırmada 600 gönüllü, ChatGPT, Claude ve Google’ın yapay zekâlı arama deneyimlerine 12 farklı soru sordu ve toplam 2.961 cevap topladı. Önerilen firma ve ürün listelerinin, sıralamanın ve liste uzunluğunun cevaptan cevaba değişebildiği görüldü. Gemini uygulaması ve Perplexity bu çalışmada yoktu. Çalışma Türkiye’deki işletmeleri ya da bütün müşteri sorularını da temsil etmiyor.

İşletme sahibinin gözünden bu şöyle görünür: ChatGPT’ye sorulan soruda bir firmanın adı çıkar, Gemini başka isimler sayar, Perplexity üçüncü bir şirketi öne koyar. Bu fark, firmalardan birinin daha iyi olduğunu göstermez. Her hizmet soruyu kendi kaynaklarıyla ve kendi cevap kurma biçimiyle ele alır. Aynı hizmet bir saat sonra da başka bir liste verebilir. Ekrandaki isimler bir kalite sıralaması değil, o anki bir cevaptır.

Üç hizmet cevabı aynı yoldan kurmuyor

Üç hizmetin kendi açıklamaları farkın nereden başladığını gösteriyor:

  • ChatGPT. Kaynak gösterme: güncel bilgi gerektiğinde internette arayıp kaynak bağlantısı ekleyebiliyor. Cevabı değiştirebilen etken: OpenAI’ın açıklamasına göre bazı aramalarda genel konum bilgisi de kullanılabiliyor.
  • Gemini. Kaynak gösterme: Google’ın yardım sayfasına göre kimi cevaplarda kaynak bağlantısı bulunuyor, kimilerinde hiç gösterilmeyebiliyor. Cevabı değiştirebilen etken: kullandığı bağlam, kullanıcının erişim izni verdiği hizmetlere göre farklılaşabiliyor.
  • Perplexity. Kaynak gösterme: kendisini açık internette araştırıp kaynaklı cevap hazırlayan bir hizmet olarak tanıtıyor. Cevabı değiştirebilen etken: kaynakları nasıl seçtiği kendi sayfasında anlatılmıyor. Cevaplar arasındaki fark, hangi sitelerin seçildiğinden doğuyor olabilir; bu son cümle bizim yorumumuz.

Perplexity maddesinin son cümlesi dışındaki bilgiler şirketlerin kendi sayfalarından alındı: OpenAI’ın web araması açıklaması, Gemini yardım sayfası ve Perplexity’nin tanıtımı.

Bu yüzden iki kişinin ekranında aynı firma adlarının çıkacağı önceden bilinemez. Müşterinin bulunduğu yer, o anda erişilen sayfalar ve hizmetin kendi ayarları cevaba karışıyor.

Sık karıştırılan bir nokta daha var. Google aramasındaki Yapay Zeka Bakışı ve Yapay Zeka Modu, Gemini uygulamasıyla aynı ekran değil. Google, arama içindeki bu iki özelliğin bile farklı cevaplar ve bağlantılar gösterebildiğini açıklıyor (Google’ın geliştirici belgesi). Bir üründe gördüğünüz sonucu Google’ın bütün ürünlerine mal etmemek gerekir. Google içindeki üç arama deneyimini Google Araması ile Google’ın Yapay Zekâlı Araması Arasındaki Fark Ne? yazısı ayrıca anlatıyor.

Aynı soruyu tekrar sormak da başka liste verebilir

Aynı soru tekrar sorulduğunda bile önerilen işletme listelerinin değişebildiği görüldü: listeler arasındaki ortalama örtüşme %20 ile 33 arasında kaldı. Bu sonuç, ChatGPT ile Google’ın yukarıda andığımız iki arama özelliğinde 200 binden fazla marka adı içermeyen yerel soru denemesini inceleyen BrightLocal araştırmasından geliyor (Eylül 2026). Bu oran, aynı sorunun aynı yerde farklı zamanlarda tekrar sorulmasıyla ölçüldü. Aynı çalışmada şehrin farklı noktalarından yapılan ölçüm ayrıdır; iki sonuç farklı koşullarda ölçüldüğü için doğrudan karşılaştırılmaz.

Ölçülen şey, bir listede görünen işletmelerin ne kadarının tekrarda yine aynı listede bulunduğu. Bu çalışmada da Gemini uygulamasına ve Perplexity’ye bakılmadı.

Yerel işletmede soru zaten tek tip değil. Müşteri yer adı yazsa da yazmasa da biri bugün çözülecek bir iş arar, öteki aylar sürecek bir anlaşma. Yalnız belirli ilçelere hizmet veren firma ile bölgenin tamamına ekip gönderen firma, bu iki müşteri için aynı seçenek olmaz.

Konumun cevabı nasıl değiştirdiğini Aynı Firma Farklı Şehirlerde Neden Önerilmiyor? yazısında, zaman içindeki değişimi ise Dün Önerilen Firma Bugün Neden Görünmüyor? yazısında ele aldık.

Hakkınızda bilgi bulmak, sizi seçmek demek değil

İlk akla gelen açıklama basittir: biri sizin sitenizi bulmuştur, öteki rakibinizinkini. Bazen fark gerçekten buradan doğar. Ama bir hizmetin bir firmaya ait bilgiye ulaşması, onu öneri listesine koyacağını göstermez. Çok sayıda uygun aday varsa kimin seçildiği ayrıca değişebilir. Bir hizmetin cevap hazırlarken gördüğü her şeyi dışarıdan izlemek de mümkün değil.

Müşterinin sorusu da çoğu zaman eksiktir. “Güvenilir ambalaj üreticisi” der ama kaç adet alacağını söylemez. “İyi bir muhasebe bürosu” der, hangi sektörde çalıştığını eklemez. Böyle sorularda birden fazla makul cevap vardır. Aynı fuarı gezen iki satın almacının farklı stantlarda durması gibi: biri fiyata bakar, öteki kapasiteye.

Başka ülkeden gelen bir alıcının sorusunda dil ve ülke farkının neler eklediğini Yurt Dışındaki Alıcı Firmanızı Yapay Zekâya Sorunca Ne Görür? yazısında inceledik.

Bağlantı göstermek firmayı doğrulamak değildir

Cevapta şirketin sitesi, sektörel bir haber ya da işletme kaydı bağlantı olarak görünebilir. Bu bağlantılar bilgiyi kontrol etmeyi kolaylaştırır. Ama bağlantı, şirket hakkındaki her cümlenin doğru olduğuna dair mühür değildir. Hizmet bilgisi eski olabilir, adres değişmiş olabilir, aynı adlı başka bir firmayla karışıklık yaşanabilir. OpenAI de arama sonuçlarının ve kaynakların eksik, güncelliğini yitirmiş ya da yanlış olabileceğini kullanıcılara açıkça yazıyor.

Perplexity için de durum aynı. Kaynak göstermesi, o kaynakların her iddiayı desteklediğini ya da önerilen firmanın bağımsız biçimde denetlendiğini kanıtlamaz.

Buradaki risk yalnız listede olmamak değil, önerilirken yanlış anlatılmak. Bir fabrikanın bugünkü ürünü ile yıllar önceki faaliyeti karışırsa, yabancı alıcı şirketi uygun bulmayabilir. Bunun yaşandığını görmeden kayıp hesabı yapılamaz. Ama yanlış bilgi verildiği doğrulanmışsa üzerinde çalışılacak somut bir sorun vardır. Gemini’de firmanızın doğru tanınması için uygulayabildiğimiz işleri ayrı bir sayfada topladık.

Birinde siz, ötekinde rakip varsa kim kazandı?

ChatGPT sizi, Gemini yakın rakibinizi, Perplexity ikinizin dışında başka bir işletmeyi önerdi diyelim. Bu bir yarışın bitiş çizgisi değil, üç cevabın bulunduğu bir an. Müşterinin hangi ekranı gördüğünü, kimi aradığını ve sonunda neyi satın aldığını bilmiyorsanız kazananı da bilmiyorsunuz.

Sizin alıştığınız hizmet, müşterinizin kullandığı hizmet olmayabilir. Kimi ChatGPT’ye, kimi Google’ın araçlarına, kimi Perplexity’nin kaynak bağlantılarına alışkındır. Sevdiğiniz ekranda adınızın çıkması, başka ekrandaki alıcının da sizi göreceğini söylemez. Bir ekranda adınızı bulamamak da işinizin bittiğini göstermez. Ürün, fiyat, teslimat, satış sonrası hizmet ve güven hâlâ rekabetin asıl parçalarıdır; hiçbir cevap bunları ölçmez.

Asıl soru sıranız değil, anlatılış biçiminiz

Üç hizmetin farklı firmalar önermesi kimin üstün olduğunu söylemiyor; hangi soruya, hangi bilgiyle cevap verildiğini söylüyor. Sizi tanımayan bir alıcının firma adı kullanmadan yazacağı soruda adınızın geçip geçmediği, hakkınızda ne söylendiği ve hangi bağlantının gösterildiği, bir listedeki sıranızdan daha çok şey anlatır. Kendi sitenizin tarafına bakmak isterseniz, Yapay Zekalar Sizi Tanıyor mu? ana sayfasındaki ücretsiz kontrole site adresinizi girebilirsiniz; kontrol, sitenizin yapay zekâya hazırlığını ve web sitesi sağlığını iki ayrı ölçümle gösterir. Açık kalan soru şu: sizi hiç tanımayan bir alıcıya hangi cümlelerle anlatılıyorsunuz?

İlgili yazılar

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. OpenAI, ChatGPT ile web'de arama
  2. Google, Gemini yanıtlarıyla ilgili kaynaklar
  3. Perplexity, hizmetin çalışma biçimi
  4. Google Search Central
  5. SparkToro, 27 Ocak 2026
  6. BrightLocal, 16 Eylül 2026

Korkut Doğan

Korkut Doğan, 30 yılı aşkın süredir ürün ve yemek fotoğrafçısı; yapayzekalarsizitaniyormu.com'un kurucusu. Burada yazdıklarını önce kendi sitelerinde ölçer ve uygular.

korkutdoganphoto.com