YZSTM EDİTORYAL / Yapay Zekâ Görünürlüğü
Yapay Zekâ Rakibinizi Önerdiğinde Ne Değişir?
Bir müşterinin önüne üç firma adı geldiğinde siz orada değilseniz, henüz çalmamış bir telefonun hikâyesini bilebilir misiniz?

Yapay zekâ rakibinizi önerdiğinde ekranda gördüğünüz şey birkaç farklı durumdan biri olabilir:
- Adı geçti: Rakibin adı yalnızca cevapta yer aldı.
- Önerildi: Ya da cevap onu, gerekçesini de yazarak, ihtiyaca uygun bir seçenek olarak öne çıkardı.
- Aranıldı: Müşterinin o firmaya ulaşıp ulaşmadığı ekranda görünmez; bunu yalnız satış kayıtları gösterir.
Rakip açısından en çok şey anlatan ikincisidir. Bu yazı da oraya odaklanıyor: rakibin öne çıkma sebebi, aynı cevapta firmanız için yazılanlar ve bundan sonraki adım. Yapay zekânın bir firmayı hangi bilgilerle tanıyıp önerdiğini merak ediyorsanız Yapay Zekâ Bir Firmayı Nasıl Tanır ve Önerir? ana rehberi temel çerçeveyi veriyor.
Rakip hangi gerekçeyle öne çıktı?
İki firma aynı cevapta bulunup bambaşka anlatılabilir. Birine “geniş ürün yelpazesi” denir, öbürüne “yerel hizmet”. Birinin teslimat kabiliyeti vurgulanır, ötekinin yalnız adresi verilir. Hangisinin güçlü göründüğü, aranan işe bağlıdır.
Acil bakım arayan bir fabrika için hızlı ulaşılabilirlik öne çıkar. Uzun vadeli üretim ortağı arayan alıcı ise kapasite ve süreklilik bilgisine bakar. Cevabın rakip için seçtiği sebep, müşterinin o soruda neyi önemsediğini de ele verir. Asıl değerli bilgi budur: rakibin adından çok, hangi ihtiyaca karşılık gösterildiği.
Rakibin öne çıkarılan özelliğini kendi işinize bakmadan kıskanmak, yanlış yarışa girmektir. Bazen sizin güçlü olduğunuz konu soruda hiç yer almamıştır. O zaman yarışılacak yer rakibin özelliği değil, sizin özelliğinizi arayan müşterinin sorusudur.
Aynı cevapta sizin hakkınızda ne yazıyor?
Cevapta adınız geçiyorsa, yazılanı rakibe yazılanla yan yana okuyun. Cevapta yazan her özellik doğru olmayabilir. Eski bir referans, güncel olmayan bir hizmet tarifi ya da yanlış anlaşılmış bir faaliyet alanı önerinin anlamını değiştirir. Bu hem rakip hem de sizin için geçerlidir.
Rakip gerçekte yapmadığı bir işle anılıyor olabilir. Sizin yaptığınız bir iş ise hiç yazılmamış olabilir. Böyle bir durumda karşılaştırma isim saymakla bitmez; söylenenin doğruluğu ayrıca kontrol edilir. Adınız hiç geçmiyorsa, sorunun sizin gerçekten yaptığınız bir işi kapsayıp kapsamadığını kontrol edin.
Önerilen firma gerçekten rakibiniz mi?
Rakip baskısı her sektörde aynı hissedilmez. Bir otelin karşısındaki rakip aynı bölgedeki başka bir tesistir; misafir konuma, tarihe ve fiyata bakar. Fabrikada ise üretim kapasitesi, ürün niteliği ve teslimat güveni ağır basar. Bir muhasebe bürosunda yakınlık kadar uzmanlık konuşulur.
Önerilen işletme sizin hiç hizmet vermediğiniz bir bölgede çalışıyor olabilir. Alıcının istediği iş sizin ürün grubunuzun dışında kalabilir. O zaman cevapta bulunmamanız kaçmış bir fırsat değil, doğru bir ayrımdır. Asıl bakılacak yer, gerçekten yapabildiğiniz işlerde ve ulaşmak istediğiniz müşteri grubunda nasıl göründüğünüzdür.
Tek ekrana bakıp hüküm kurmayın
Gartner’ın kurumsal alıcı anketi, alıcının bilgiyi önce kendisi topladığını ama yapay zekâdan öğrendiğini satıcıyla teyit etmek istediğini gösteriyor. Kısa liste de yalnız yapay zekâdan gelmek zorunda değildir; alıcı tanıdığı markalara, eski işlerine ve meslektaşlarına da danışabilir.
Üstelik listenin kendisi oynaktır. BrightLocal’ın yerel aramalar üzerine çalışması, aynı soru tekrar sorulduğunda önerilen işletmelerin büyük ölçüde değiştiğini ölçtü. Bugün rakibiniz başta, yarın listenin sonunda olabilir. Bu iki araştırmanın rakamlarını Üç Firma Öner Dendiğinde Listenin Dışında mısınız? yazısında ayrıntısıyla anlatıyoruz.
Rakibi tarihli kayıtla izlemek
Liste bu kadar değişkense, bakılacak şey bir ekran değil, aynı koşulda tekrarlanan kayıttır. Her denemede aynı soru, aynı araç, aynı şehir ve aynı hesap kullanılır; tarih ve ekran görüntüsü not edilir. Bunun üstüne rakip için şu satırları ekleyin:
- Cevaptaki firmalar: Her birinin sadece adı mı anıldı, yoksa gerekçesiyle mi önerildi. Bu iki durumun farkını Adınızın Geçmesi Gerçekten Önerildiğiniz Anlamına mı Gelir? yazısında ayrıntılı anlattık.
- Rakibe yazılan gerekçe: Teslimat, ürün grubu, bölge ya da başka bir özellik. Gerekçe denemeden denemeye değişiyor mu.
- Sizin hakkınızda yazılan: Doğru mu, eksik mi, yanlış mı.
Soruyu seçmekte zorlanırsanız Yapay Zekalar Sizi Tanıyor mu? sitesindeki ücretsiz kontrolün sitenize göre hazırladığı müşteri sorularından birini kullanabilirsiniz. Müşterinin size ulaşıp ulaşmadığını ise bu defter ölçmez; onu kendi telefon, e-posta ve teklif kayıtlarınızdan izlersiniz. Karşılaştırmanın hangi kayıtlara dayanması gerektiğini ve düzeltme adımlarını yapay zekâ rakip analizi yönteminde adım adım anlatıyoruz.
Kayıp korkusu kanıt yerine geçmesin
“Rakibin adı çıkıyor, seninki çıkmıyor” cümlesi işvereni kolayca tedirgin eder. Davranış biliminde kayba duyarlılık uzun zamandır araştırılıyor. Daniel Kahneman ile Amos Tversky’nin 1979’da Econometrica dergisinde yayımlanan Prospect Theory makalesi bu alanın temel kaynaklarından biri. Bu çalışma yapay zekâyı ya da belirli bir Türk işletmesinin gelirini incelemez; kararlarımızda kaybın neden ağır bastığını anlamaya yardım eder.
“Her gün müşteri kaybediyorsunuz” demek için günlük kaybı göstermek gerekir. Görünürlükten gerçek müşteri temasına geçişte hangi kanıtların arandığını Yapay Zekâ Görünürlüğü Gerçekten Müşteri Getirir mi? yazısında işlem kayıtlarına dayanan araştırmalarla inceliyoruz.
Kayıtlar birikince ne yapılır?
Birkaç hafta sonra defter, rakibin hangi ihtiyaçta ve neyiyle öne çıkarıldığını gösterir. Rakip sizin de yaptığınız bir işte gerekçeyle öneriliyor, siz hiç geçmiyorsanız, kendi sitenizin o işi açıkça anlatıp anlatmadığına bakın. Adınız geçiyor ama hakkınızda yanlış bilgi yazılıyorsa, o bilginin nereden gelmiş olabileceğini araştırın. Rakip sizin yapmadığınız bir işte anılıyorsa, orada yarışmanıza gerek yoktur.
Müşteri ürün adı yerine ihtiyacını anlattığında rakip kavramının nasıl değiştiğini Müşteri Ürününüzü Değil, Çözümü Soruyorsa Ne Olur? yazısında ele alıyoruz. Karşılaştırmayı eksiklerin giderilmesi ve takiple birleştirmek isterseniz karşılaştırmalı inceleme ve takip hizmetimizin kapsamına bakabilirsiniz.
Rakibin öne çıktığı gerekçeyi kendi sitenizdeki hizmet sayfasıyla karşılaştırın; o gerekçe sizin için de doğruysa ama sayfanızda yazmıyorsa, eksik cümleyi bu hafta ekleyin.
Kaynaklar ve ileri okuma
Korkut Doğan
Korkut Doğan, 30 yılı aşkın süredir ürün ve yemek fotoğrafçısı; yapayzekalarsizitaniyormu.com'un kurucusu. Burada yazdıklarını önce kendi sitelerinde ölçer ve uygular.


